enEnglish
faفارسی

مشارکت مردم، کلید حل مسائل

photo_2017-08-30_22-13-56

نشریه شارستان، نشریه علمی تخصصی انجمن علمی دانشجویی شهرسازی دانشگاه یزد است که چندی پیش به مناسبت روز جهانی شهرسازی، ویژه‌نامه‌ای به محوریت «ثبت جهانی شهر تاریخی یزد، مسائل شهری و مدیریت یکپارچه» منتشر نمود. پایگاه میراث جهانی شهر تاریخی یزد، ضمن تقدیر از این اقدام ارزنده دانشجویان انجمن شارستان، متن مصاحبه مهندس مجتبی فرهمند، مدیر پایگاه میراث جهانی، مندرج در ششمین شماره از نشریه شارستان را نقل می‌نماید.

متن این گفتگو به شرح زیر می‌باشد که بدون دخل و تصرف از نشریه شارستان نقل شده است:

مهندس مجتبی فرهمند، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد معماری از دانشگاه علم و صنعت است که از سال 1393 تا کنون مدیریت پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی یزد را بر عهده‌دار می‌باشد. این پایگاه، در این مدت با مدیریت وی و به همراه تیمی جوان از دانش‌آموختگان رشته‌های معماری و شهرسازی، فرایند ثبت جهانی شهر تاریخی یزد را هدایت کرده و به نتیجه رسانیده است. فرهمند مهرماه 1396 به عنوان معاون معماری و شهرسازی شهردار نیز یزد نیز معرفی شد. بدین منظور به گفتگو با وی نشستیم تا ابعاد گوناگون ثبت جهانی شهر تاریخی یزد و برنامه‌های مدیریت شهری پس از این رویداد را بررسی کنیم.

شارستان: به عنوان مدیر پایگاه میراث جهانی شهر تاریخی یزد (که متولی اصلی ثبت جهانی به شمار می‌آید)، بفرمایید که نگاه کلی شما در این فرایند چگونه بود و چه اهدافی را دنبال می‌کردید؟

مهندس فرهمند: ثبت جهانی شهر تاریخی یزد، مدت‌هاست که از سوی نهادهای مدیریت شهری پیگیری می‌شود. اما بنا به دلایل گوناگون در هر مرتبه که تلاش شد، ناکام ماند تا اینکه سرانجام در سال 1393 با راه‌اندازی دوباره پایگاه میراث فرهنگی، مورد پیگیری جدی قرار گرفت و به نتیجه رسید.

هدف از این پیگیری را می‌توان در ابعاد گوناگون مطرح نمود؛ اما به طور کلی، ارتقاء کمی و کیفی وضعیت زندگی مردم در عین حفاظت از ارزش‌های این شهر تاریخی را می‌توان به عنوان هدف اصلی قلمداد کرد که در قالب پلان مدیریت شهر تاریخی یزد به همراه برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت به تفصیل بیان شده‌اند.

شارستان: به پلان مدیریت اشاره فرمودید. لطفا درباره این پلان توضیحات بیشتری ارائه فرمایید. روش تهیه، محتوای آن و جایگاه آن در ساختار مدیریت شهری چگونه تعریف می‌شود؟

مهندس فرهمند: پلان مدیریت پنجمین فصل از پرونده پیشنهاد ثبت جهانی است که از اهمیت بسیار بالایی نیز در روند داوری پرونده برخوردار است؛ به نحوی که ارزیاب ایکوموس در هنگام بازدید میدانی شهر تاریخی یزد، بیشترین توجه را به مباحث مدیریت شهری داشت و ابعاد گوناگون آن را مورد سؤال قرار داد. در واقع پلان مدیریت برنامه‌ای جامع است که به عنوان سند مصوب یونسکو، در حکم سند بالادست توسعه شهری به ازای تمام طرح‌ها و برنامه‌های شهری خواهد بود.

در تهیه این سند از دیدگاه صاحب‌نظران، مسئولان بلندپایه کشور و استان و همچنین ساکنان عرصه جهانی کمک گرفته شد و با جمع‌بندی موارد یادشده، رویکردها و همچنین برخی از راهبردها و برنامه‌های مورد نیاز در عرصه و حریم جهانی شهر تاریخی یزد، تدوین گردید.

شارستان: نقش مردم و ساکنان چگونه در نظر گرفته شد؟ در صورت امکان، توضیح بیشتری در این زمینه ارائه بفرمایید.

مهندس فرهمند: در این زمینه، نشست‌های متعددی با مردم، ساکنان، بازاریان و به‌ویژه نمایندگان ایشان (معتمدان محلی، شورای بازار و هیئت امنای مساجد) برگزار شد. به علت محدودیت زمانی که در زمان تهیه پرونده پیشنهاد ثبت جهانی با آن مواجه بودیم، یک محله(محله شاه ابوالقاسم) به عنوان پایلوت انتخاب و با ساکنان ارتباط تنگاتنگی برقرار شد. بسیاری از برنامه‌هایی که برای محله در نظر گرفته شد، با هم‌اندیشی ساکنان بود که در مرحله اجرا نیز مشارکت ایشان را به همراه داشت و در مجموع تجربه ارزنده‌ای بود. همین تجربه پس از ارسال پرونده در محله زرتشتیان تکرار شد و در حال حاضر در سایر محله‌های عرصه جهانی هم در دست پیگیری است. در واقع نگاه ما این است که مشارکت مردم کلید حل همه مسائل بوده و هست.

شارستان: تا کنون در راستای اجرای برنامه مدیریت شهر تاریخی چه گام‌هایی برداشته شده است؟

مهندس فرهمند: نخستین گام از اجرای این برنامه را می‌توان مهم‌ترین گام آن دانست که همان هماهنگی ایجاد کردن میان دستگاه‌های گوناگون استان می‌باشد. خوشبختانه این موضوع با پیگیری معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری یزد به انجام رسید و ستاد مدیریت راهبردی شهر تاریخی یزد به ریاست استاندار ارجمند یزد برپا شد و در قالب 10 کارگروه در حوزه‌های تخصصی مربوط به شهر تاریخی یزد، پیگیری اجرای پلان مدیریت آغاز شده است.

اما در پایگاه میراث جهانی نیز، اعضای جوان این پایگاه که اغلب دانش‌آموخته رشته‌های معماری و شهرسازی هستند، اقدام‌های بسیار مهم و ارزنده‌ای را در این راستا انجام داده‌اند. همان طور که اشاره کردم، پایش و تهیه برنامه راهبردی برای برخی از محله‌های عرصه جهانی آغاز شده و برای 3 محله به نتایج قابل توجهی رسیده است. لایه‌بندی حریم میراث جهانی و تدوین پیش‌نویس ضوابط عرصه و حریم میراث جهانی، پژوهش و بازخوانی تاریخ شهر یزد به منظور یافتن پاسخ برخی از ابهام‌های تاریخی، تدوین بسته‌های آموزش و آگاهی‌بخشی مردمی، راه‌اندازی مرکز اسناد و بانک اطلاعاتی شهر تاریخی یزد، پایش و برنامه‌دهی جهت ساماندهی فعالیت‌های گردشگری و… از جمله این موارد بوده‌اند.

شارستان: ثبت جهانی شهر تاریخی یزد، مهم‌ترین دستاورد پایگاه میراث فرهنگی یزد در دوره مدیریت شما بوده است. در کسوت معاونت معماری و شهرسازی شهرداری یزد، چگونه به تداوم این اقدام کمک خواهید کرد؟ آیا در این زمینه برنامه‌ای دارید؟

مهندس فرهمند: مطمئنا در شهرداری هم پیگیر تحقق هر چه بهتر پلان مدیریت شهر تاریخی یزد خواهم بود. افزایش تعامل با بدنه میراث فرهنگی تأثیر بسزایی در این زمینه خواهد داشت. اما آنچه که شایان توجه است، این است که میراث جهانی شهر تاریخی یزد، امروزه مقیاسی فراملی دارد و همه جهانیان نسبت به آن احساس تعلق و مسئولیت دارند؛ بنابراین نباید مدیریت آن و حفاظت از ارزش‌های آن وابسته به شخص باشد و می‌بایست همه افراد جامعه(اعم از مسئولان در هر سازمان و دستگاهی و همچنین مردم و سازمان‌های مردم‌نهاد) نسبت به سرنوشت میراث جهانی خود حساس باشند و حتی اگر از مسئولان در این زمینه اشتباهی سر زد، با نقد درست و سازنده، آنان را آگاه سازند.

شارستان: ناهماهنگی و یا حتی تقابل میان میراث فرهنگی و شهرداری موضوعی است که در بسیاری موارد آسیب‌های جدی را به بار می‌آورد. شما که در حال حاضر در هر دو نهاد فعالیت مدیریتی دارید، برای پیشگیری از این موضوع تدبیری اندیشیده‌اید؟

مهندس فرهمند: ما در مدت تهیه پرونده ثبت جهانی و اقدام‌های اجرایی مربوط به آن، به تجربه‌های ارزنده‌ای در راستای همکاری با شهرداری دست پیدا کردیم. در زمینه مسائل مربوط به میراث جهانی یزد، همه دستگاه‌ها همدل و یک‌صدا هستند، اما در برخی موارد اختلاف نظر وجود دارد که باید با صرف زمان بیشتر حل شود. پلان مدیریت شهر تاریخی یزد به گونه‌ای تدوین شده که برای همه نهادها و دستگاه‌ها قابل پیگیری باشد و در ستاد مدیریت راهبردی شهر تاریخی نیز هماهنگی‌های لازم به عمل خواهد آمد. خوشبختانه شهردار یزد، آقای دکتر جمالی‌نژاد هم دیدگاه بسیار روشن و مثبتی نسبت به موضوع شهر تاریخی و ثبت جهانی آن دارند و این نگاه می‌تواند بسیاری از چالش‌هایی را که شما از آن یاد کردید، برطرف نماید.

شارستان: شخص شما چگونه اقدام خواهید کرد؟ حضورتان در شهرداری، منجربه تعدیل دیدگاه‌هایی که در میراث فرهنگی دنبال می‌کنید، نخواهد شد؟

مهندس فرهمند: من همواره به ارزش‌های میراثی که تا امروز برای آن‌ها تلاش کرده‌ام، پایبند خواهم بود و در هر موقعیتی، به پیگیری برای تحقق آن‌ها ادامه خواهم داد.

شارستان: چشم‌انداز یزد را پس از ثبت جهانی چگونه می‌بینید؟ انتظار چه وضعیتی را در افق ده سال آینده دارید؟

مهندس فرهمند: همه چیز بسته به خودمان است. توجه به توسعه پایدار، مشارکت و مدیریت یکپارچه به عنوان رویکردهای اصلی پلان مدیریت شهر تاریخی یزد در نظر گرفته شده‌اند. اگر همه جامعه، همان طور که تا به امروز همراه و همدل، در راستای ثبت جهانی گام برداشته‌اند، این حرکت را ادامه دهند و برنامه‌محور تلاش کنند، آینده یزد با ثبت جهانی بسیار روشن است. چه در زمینه بهبود وضعیت شهر در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و… و چه در زمینه جایگاه شهر یزد در مقیاس فراملی و به عنوان الگویی برای شهرسازی ایرانی که می‌توان آن را به جهانیان معرفی کرد.

از جمله اهداف مهم پلان مدیریت، سازگارسازی توسعه آتی شهر یزد بر اساس توسعه پایدار و ارزش‌های برجسته شهر تاریخی یزد است. ما تا به امروز در صدد معرفی شهر تاریخی یزد و ارزش‌های آن به جهانیان بوده‌ایم. اما از امروز می‌بایست نگاهمان به این شهر از سویی به عنوان یک سرمایه فرهنگی و هویتی باشد که وظیفه حفاظت از آن را داریم و از سوی دیگر به عنوان یک الگو برای معماری و شهرسازی امروز تا آموزه‌های ارزشمند شهر تاریخی یزد را در سایر نقاط شهر به کار گیریم و این موضوع نیازمند توجه بیش از پیش دانشگاهیان است.

شارستان: آقای مهندس فرهمند، از زمانی که در اختیار ما گذاشتید، سپاسگزاری می‌کنیم. اگر صحبت دیگری در این زمینه دارید، با مخاطبان شارستان در میان بگذارید.

مهندس فرهمند: بنده هم از توجه شما به موضوع میراث جهانی شهر تاریخی یزد سپاسگزاری می‌کنم و از شما خواهش دارم که این پیگیری و دغدغه خود را پس از انتشار این نشریه، متوقف نکنید و همچنان پیگیر آن باشید. دانشجویان نقش اثرگذاری در بهبود مسائل شهری دارند؛ چراکه هنوز قدرت خلاقیت در آن‌ها روشن است و باید از این توان و انرژی در این راستا بهره ببرند.

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

۰ دیدگاه در “مشارکت مردم، کلید حل مسائل”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *