enEnglish
faفارسی

میراث جهانی، فرصتی برای تعامل

ISM-22

نشریه شارستان، نشریه علمی تخصصی انجمن علمی دانشجویی شهرسازی دانشگاه یزد است که چندی پیش به مناسبت روز جهانی شهرسازی، ویژه‌نامه‌ای به محوریت «ثبت جهانی شهر تاریخی یزد، مسائل شهری و مدیریت یکپارچه» منتشر نمود. پایگاه میراث جهانی شهر تاریخی یزد، مقاله هایی که توسط اعضای این پایگاه تهیه شده و در نشریه شارستان ارایه شده است را به حضورتان می رساند.

 

میراث جهانی، فرصتی برای تعامل

درآمدی بر کنوانسیون میراث جهانی و بایسته‌های آن

محمدرضا پهلوان‌زاده

(دانش‌آموخته کارشناسی شهرسازی دانشگاه یزد، مسئول مرکز اسناد و پژوهش‌ها و روابط عمومی پایگاه میراث جهانی)

سال 1972 را می‌توان نقطه عطفی در سرنوشت میراث فرهنگی بشری دانست. این پیمان می‌توانست نقطه پایانی باشد بر آسیب‌های گسترده‌ای که در خلال جنگ‌های جهانی اول و دوم و دیگر جنگ‌ها یا ناملایمتی‌های داخلی فرمانروایان، بر پیکره میراث فرهنگی و تمدنی بشر وارد آمده بود؛ پیمانی میان برخی کشورهای جهان که از تخریب هویت بشر به تنگ آمده بودند و در پی آن بودند تا میراث فرهنگی را رهیافتی به سوی صلح و تعامل قرار دهند. پیمانی که تا به امروز طیف گسترده‌ای از کشورهای جهان را به خود جذب نموده است و با نام «کنوانسیون حفاظت از میراث جهانی» خوانده می‌شود.

هرچند زمانی که سخن از ثبت جهانی به میان می‌آید، ذهن‌ها بیشتر به سوی گردشگری و مسائل اقتصادی ناشی از آن رهنمون می‌گردند، اما چنان که از متن کنوانسیون برمی‌آید، هدف از آن، تضمین، شناسایی، محافظت، حفاظت و معرفی آثار دارای ارزش‌های برجسته جهانی است. در واقع، ثبت آثار در نمایه میراث جهانی، فرصتی است برای آشنایی مردم جهان با فرهنگ‌ها و تمدن‌های سایر اقوام و آشنایی با تنوع فرهنگی موجود در گستره زندگی بشر که خود می‌تواند دریچه‌ای باشد به سوی درک بهتر و ژرف‌تر و در نهایت راهی به سوی صلح پایدار در میان ملت‌ها.

درباره اهمیت عضویت در این کنوانسیون و ثبت آثار در نمایه میراث فرهنگی و طبیعی جهانی، می‌توان به عوامل بسیاری اشاره داشت. در نخستین مرتبه، زمانی که یک اثر(بنا، مجموعه، شهر و…) در این سیاهه به ثبت می‌رسد، در عین حفظ حق مالکیت کشور میزبان، اثری متعلق به همه مردم جهان به شمار می‌آید و پاسداری از آن وظیفه‌ای همگانی قلمداد خواهد شد؛ افزایش حساسیت رسانه‌ها و نهادهای کنشگر میراث فرهنگی نسبت به سرنوشت اثر را می‌توان در همین راستا قلمداد کرد. کمک‌های فنی و مشاوره‌ای نهادهای میراثی از جمله یونسکو را نیز می‌توان از امتیازهای ثبت آثار به شمار آورد که در مواقع خاص با کمک‌های مالی نیز همراه خواهد شد.

مزیت‌های ثبت آثار در این نمایه، محدود به ابعاد فنی نمی‌شود؛ بلکه کشورها در سایه کنوانسیون میراث جهانی فرصت دارند تا پیام صلح و دوستی خود را به جهانیان مخابره کنند. همچنان که میراث جهانی هر کشور در مقیاس فراملی سند فرهنگی و هویتی آن کشور به شمار می‌آید که به دولتمردان اجازه می‌دهد تا به پشتوانه آن، پیام ملت خود را به گوش جهانیان برسانند و همچنین در راستای توسعه گرشگری و رونق اقتصاد محلی نیز گام بردارند.

اما آنچه که در زمینه میراث جهانی بسیار اهمیت دارد، نحوه مدیریت اثر است؛ چنان که در تدوین پرونده پیشنهاد ثبت جهانی نیز، پلان مدیریت اثر از مهم‌ترین بخش‌ها قلمداد می‌شود و مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. پس از ثبت جهانی نیز توجه جامعه دغدغه‌مندان میراث فرهنگی جهان بر شیوه مدیریت اثر و پاسداری از ارزش‌های برجسته آن معطوف خواهد بود. بنابراین شایسته است که همه اقشار جامعه از جمله جامعه محلی، متخصصان و حرفه‌مندان، دانشگاهیان، مدیران، اصحاب رسانه، مردم و سازمان‌های مردم‌نهاد نسبت به سرنوشت میراث جهانی کشورمان و مدیریت درست و اصولی آن حساس باشند و احساس مسئولیت کنند تا بتوان بالندگی و پایندگی بیش از پیش آن را شاهد بود.

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

۰ دیدگاه در “میراث جهانی، فرصتی برای تعامل”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *