enEnglish
faفارسی

واقعه‌ای بر وقایع شهرمان بیافزاییم

DSC_1016-copy

نشریه شارستان، نشریه علمی تخصصی انجمن علمی دانشجویی شهرسازی دانشگاه یزد است که چندی پیش به مناسبت روز جهانی شهرسازی، ویژه‌نامه‌ای به محوریت «ثبت جهانی شهر تاریخی یزد، مسائل شهری و مدیریت یکپارچه» منتشر نمود. پایگاه میراث جهانی شهر تاریخی یزد، مقاله هایی که توسط اعضای این پایگاه تهیه شده و در نشریه شارستان ارایه شده است را به حضورتان می رساند. 

واقعه‌ای بر وقایع شهرمان بیافزاییم

شهری که افتخار و مسئولیت میزبانی روز جهانی شهرسازی را خواهد داشت …. یزد است!

 

بهاره بهرا

(دانش‌آموخته کارشناسی شهرسازی دانشگاه یزد و کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری دانشگاه تهران، مسئول پایش پایگاه میراث جهانی)

خاطره هیچ‌گاه بی‌واقعه در خیال نقش نمی‌بندد و آن زمان که واقعه پایان می‌پذیرد و روزها و سال‌ها از آن می‌گذرد، آنچه در ذهن باقی می‌ماند، فضایی است که واقعه در آن رخ داده است. سید محسن حبیبی

جشن روز جهانی شهرسازی، علی‌رغم پیگیری دانشجویان شهرسازی دانشکده هنر و معماری شهر یزد از حدود سال‌های 85 ـ 86،  برای اولین بار در آبان‌ماه سال 1393 به همت گروهی از دانشجویان رشته شهرسازی در این شهر تاریخی برگزار شد. در این مراسم، اعضای شورای شهر یزد، شهردار وقت، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان، نمایندگانی از استانداری یزد و در واقع بسیاری از مسئولان شهری و همچنین دانش‌آموختگان زیادی از این رشته، حضور به هم رسانیدند. در مراسم سال‌های بعد، اساتید برجسته رشته شهرسازی همچون جناب آقای دکتر رفیعیان و جناب آقای مهندس سعیدنیا به عنوان مهمان ویژه قبول دعوت کردند. امسال چهارمین سال متوالی است که روز جهانی شهرسازی در شهر تاریخی یزد برگزار خواهد شد؛ اما به اقتضای زمان و با توجه به افتخار ثبت شدن شهر تاریخی یزد در فهرست میراث جهانی یونسکو، شاید بتوان به این واقعه کمی متفاوت نگریست. سوال اینجاست که برگزاری روز جهانی شهرسازی در شهر یزد چه تأثیری بر این شهر تاریخی و جهانی داشته یا خواهد داشت و چه اثری از آن می‌پذیرد؟ آیا می‌توان به این مراسم به عنوان واقعه‌ای فراتر از شهر یزد نگریست که بر وقایع شهر بیافزاید؟ آیا بهتر نیست مخاطبان آن را به طیف وسیع‌تری از جمله دانش‌آموختگان رشته شهرسازی سایر دانشگاه‌های کشور، مردم شهر و گردشگران گسترش داد؟ با توجه به این موضوع که امروزه «رویدادمداری[1]» یکی از محورهای بازآفرینی شهری است، شاید بتوان شهر جهانی یزد را بستری بس مناسب، هم دارای پتانسیل‌ها و هم نیازمند جذب مخاطبان متنوع برای این واقعه دانست.

استفاده از این چنین رویدادهایی در راستای بازآفرینی شهری فرهنگ ـ مبنا، می‌تواند در حین پاسخگویی به نیازهای توسعه‌ای شهر، موجب صیانت از میراث فرهنگی و حفاظت از ساختارها و کارکردهای تاریخی آن بوده و بر هویت غنی شهر بیافزاید. البته که، آنچه از اهمیت ویژه‌ای، بالاخص پس از جهانی شدن شهر تاریخی یزد برخوردار است، ترجیح دادن ابعاد بدیع محتوایی شهر به توسعه‌هایی با دخل و تصرف کالبدی است. اینچنین رویدادهای فرهنگی را می‌توان به مثابه عامل تسهیل‌گر و نیروی محرکه بازآفرینی شهری قرار داد. در این جریان انتظار می‌رود که مجموعه‌ای از بناها مورد استفاده مجدد قرار گرفته، از فضاهای شهری استفاده تازه‌ای صورت گیرد و رویدادها و فعالیت‌های جدیدی پیشنهاد گردد که می‌تواند در آینده موجب شهرت و محبوبیت فضاهای شهری شود. از جمله مزایای بهره­گیری از یک واقعه در بازآفرینی شهر این است که پس از رخ دادن واقعه، هیچ حضوری در فضا نمی‌تواند بی‌تفاوت باشد. مکانی که در زندگی روزمره مردم مانند عنصری خنثی عمل می‌کند و در بسیاری موارد حتی به یاد نیز نمی‌ماند، پس از واقعه چهره‌ای متفاوت پیدا خواهد کرد. بنا به شدت واقعه، هر عنصری از مکان، معنایی خاص می‌یابد. عناصر و اشیایی در مکان شناسایی می‌شوند و در ذهن می‌نشینند که در شرایط زندگی عادی هیچ توجهی را برنمی‌انگیزند. پس مکان یا فضای شهری بنا بر واقعه و از نظر انسان‌هایی که در متن واقعه قرار دارند و یا تماشاگر واقعه هستند، مفاهیمی متفاوت می‌یابد. قطعاً در شهر تاریخی یزد مکان مادیِ تبلور خاطره‌های جمعی برای ما فراهم است. مکان‌هایی که در گذشته در قالب نیازهای روز مخاطبانش به بهترین نحو ممکن عمل می‌کرده‌اند، اما امروز تا حدودی از دگرگونی‌های محتوایی زندگی شهری عقب مانده‌اند.

 فرصت‌آفرینی برای برخورداری از مزیت‌های چنین رویکردی، از جمله موارد مهمی است که باید در دستورکار نهادهای شهری قرار گیرد. با بهره‌گیری از چنین گردهمایی‌هایی، می‌توان حیات واقعه‌ای شهر را رقم زد. می‌توان بستر مناسب شکل‌گیری خاطرات جمعی حاصل از مشارکت فعال طیف‌های گوناگونی از مخاطبان در رویدادهای شهری را فراهم کرد. با بهره‌گیری از چنین پتانسیلی می‌توان شهر تاریخی و جهانی یزد را بیش از پیش در خاطره‌ها ثبت کرد. ما نیازمند واقعه‌ها و حادثه‌هایی هستیم که حیات مدنی را به حیات واقعه‌ای تبدیل کند و خاطره شکل گیرد. با توجه به پتانسیلی که در سال‌های گذشته در دانشکده هنر و معماری شهر یزد، با برگزاری مراسم روز جهانی شهرسازی فراهم شده و خاطرات جمعی که برای طیف خاصی از مخاطبان تا امسال رقم خورده است، به نظر می‌رسد دخیل شدن مدیریت شهری در این امر، فوایدی چندسویه را در برخواهد داشت. چراکه کیفیت رویدادهای شهری از اهمیت بالایی برخوردار است و این مهم بدون مشارکت مدیریت شهری امری غیرممکن است. مدیریت شهری می‌تواند از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های مختلف موجود و یا پیش‌بینی پتانسیل‌های مختلف، در طول برنامه‌های خود برای برندسازی شهر بر مبنای رویداد جشن روز جهانی شهرسازی در کنار برند شهر جهانی یزد استفاده کند و در این امر طیفی از مخاطبان و ذینفعان را در نظر بگیرد و با استفاده مناسب از منابع و امکانات مختلف، بستر مناسب اثرگذاری و انتقال برند شهر و مزیت‌های رقابتی آن را فراهم سازد. همچنین باید هویت شهر و ابعاد مختلف برند شهری به صورت هدفمندی بازنشر شود و در نهایت ماهیتی ارزش‌آفرین برای شهر در راستای هدایت و جذب سرمایه‌های متنوع به دست آید. در این بین، ساخت یک برند شهری را که بتواند تصویری منظم و متحد از منابع، مزایا و هویت شهر در ارتباط با گروه‌های متنوع مخاطبان و ذینفعان ارائه دهد، باید از وظایف مهم مدیریت شهری دانست.

[1]Eventfulness

برچسب ها

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

۰ دیدگاه در “واقعه‌ای بر وقایع شهرمان بیافزاییم”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *